Müminlerin Emiri’nin (Allah onu korusun) Fermanlarının Şer’i Yönü ve Etkileri

Abdullah Atıf

Giriş:
Kabil’de, Müminlerin Emiri’nin (Allah onu korusun) fermanları hakkında büyük bir ilmi konferans düzenlendi. Bu konferans yalnızca teşrifi bir program olmayıp, bilakis İslam Emirliği düzeninin şer’i esaslarını ve bu fermanların insanların hayatındaki etkilerini incelemeyi hedefleyen önemli bir ilmi adımdır. Zira İslam’da veliyyü’l-emre itaat, nizamın sağlamlaştırılması ve şeriatın tatbiki, ümmetin birliğinin temel ilkelerindendir.

1. Fermanların Şer’i Yönü
Alimlerin bakış açısından Müminlerin Emiri’nin emirleri birçok şer’i asla dayanmaktadır:

(A) Emir Sahiplerine İtaat:
Allah Teala Kur’an-ı Kerim’de şöyle buyurmuştur: “Allah’a itaat edin, Resul’e itaat edin ve sizden olan emir sahiplerine de.”

Alimler şöyle der: Emir, şeriat çerçevesinde bir emir verdiğinde ona itaat insanlara vacip olur; ancak Yaratıcı’ya isyanı emrettiğinde o zaman ona itaat caiz olmaz; nitekim hadis-i şerifte şöyle gelmiştir: “Yaratıcı’ya isyanda mahluka itaat yoktur.”

(B) Kamu Maslahatı:
Emirlerin çoğu kamu maslahatını, toplumun hayrını ve salahını gerçekleştirmek gayesiyle verilmiştir; nitekim uyuşturucu maddelerin yasaklanması fermanı, ribanın önlenmesine yönelik çabalar, arazi gasbının ve arazide hukuka aykırı tasarrufun önlenmesine dair hükümler ve ahlaki fesadın dizginlenmesi gibi. Bütün bunların şer’i nasslarda asılları vardır; hatta insanların dinini, canını, malını, aklını ve neslini korumaya götüren her hüküm, şeriatın maksatlarıyla uyum içindedir.

(C) Fitnenin ve Karışıklığın Önlenmesi:
İslam’da birliğin korunması ve tefrikadan sakınılması önemli şer’i vazifelerdendir. Emirin emirleri, insanların ayrı ayrı gruplara ve akımlara bölünmesini önlemek ve onların tek bir merkezi düzen şemsiyesi altında hayatlarının devamını teminat altına almak gayesiyle sadır olmaktadır. Nitekim saha gerçekliğinde görüldüğü üzere birçok ihtilaf tesviye edilmiş, yıllarca süren eski nizalar ve husumetler muhabbete ve musalahaya dönüşmüştür.

2. Emirlerin Toplumdaki Etkileri

(A) Dini Etkiler:
Bu emirler neticesinde birçok bölgede şer’i hükümlerin tatbikine gösterilen özen artmış, mescitler mamur olmuş, insanların dini ilimlere rağbeti çoğalmış ve helal ile haramı ayırt etme hususunda daha dikkatli hale geldiler; oysa daha önce şer’i hükümleri tatbik etmemekle kalmayıp onlara hiçbir değer ve ehemmiyet vermeyen kimseler vardı.

(B) Toplumsal Etkiler:
Bilhassa uyuşturucu maddelerle mücadele için sadır olan ferman, binlerce gencin zayi olmaktan ve sapmaktan kurtulmasını sağladı. Keza hırsızlık, fesat ve ahlaki çözülmeyle yüzleşmek için sadır olan emirler, toplumda huzur, güven ve refah ortamının oluşmasına katkıda bulunmuştur. Bunun semeresi bugün elhamdülillah şunda tezahür etmektedir ki kişi, gece yarısı evinin dışında yüz binlerce para ile korku ve endişe duymaksızın dolaşabilmektedir.

(C) İdari Erkiler:
Hükümet kurumları, bu emirler vasıtasıyla birleşik bir şer’i istikamete yönlendirildi; zira her yetkili, vazifesini eda etmede kendisine açık şer’i talimatlar bulunduğunu ve bunlara muhalefetin idari nizama ve benimsenmiş siyasete karşı çıkmak sayıldığını idrak eder hale geldi.

(D) Ekonomik Etkiler:
Ribanın önlenmesi, haksız vergilerin ve zulüm uygulamalarının sınırlandırılması ve meşru ticaretin teşviki gayesiyle sadır olan emirler, insanların güveninin ve emniyet duygusunun güçlenmesine katkıda bulunmuştur. Ekonomide yerleşik ilkelerden biri şudur: Tüccar, sermayesini ticari faaliyetinin korunduğu ve vergi oranlarının düşük olduğu ortamlarda yatırmaya meyyaldir. Buna dayanarak, insanların nizamın kendilerine zulüm veya gayrimeşru muamele uygulamayacağına dair emniyet duymaları, ticari hareketin canlanmasına ve ekonomik faaliyetlerin gelişmesine katkı sağlayacaktır. İnşallah, Afganistan yakın gelecekte uluslararası düzeyde tüccarlar için önemli ve öne çıkan bir ekonomik merkeze dönüşecektir.

Sonuç:
Müminlerin Emiri’nin (Allah onu korusun) emirleri, talimatları ve hükümleri yalnızca idari ve icrai talimatlar değil, bilakis şeriatı tatbik etmeyi, toplumu ıslah etmeyi ve İslami düzeni korumayı hedefleyen şer’i yönlendirmelerdir. Keza bu emirler, toplumsal nizamın korunmasında, kamu maslahatlarının gerçekleştirilmesinde ve İslami düzenin dayanaklarının sağlamlaştırılmasında önemli bir rol oynamaktadır.

Mobil sürümden çık