Müminlerin Emiri’nin (Allah onu korusun) Fermanlarına ve Toplumsal Etkilerine Bakış

Eyyub Halil

Her şeyden önce itaat ilkesi herhangi bir düzen veya hareket için kaçınılmaz bir zarurettir; zira Müslümanın kendisini şer’i bir emirin itaati çerçevesinde görmesi gerekir; çünkü bu, manevi ve itikadi bir boyutu temsil eder. İslam fıkhının bakış açısından emire itaat, marufta ve meşru hususlarda vaciptir; nitekim Allah Teala şöyle buyurmuştur: “Ey iman edenler, Allah’a itaat edin, Resul’e itaat edin ve sizden olan emir sahiplerine de” (Nisa suresi, 59).

Birleşik liderliğe itaat, toplumlar ve fertler arasında güveni tesis eder, karar alma seyrini tanzim eder, sorumlulukların taksimini açıkça belirler ve ihtilafların alanının genişlemesini önler. Buna dayanarak bir düzenin veya mücadelenin gücü yalnızca maddi imkanlarda ve bedeni kabiliyetlerde değil, bilakis fikri ahenk, teşkilat intizamı ve müşterek hedef uğrunda birleşik tutumda (itaatte) tezahür eder.

Keza İslam Emirliği’nin mücadelesinin özü ve de esası ve başarısının en önemli sırlarından biri de bu ilkenin ta kendisinde yatmaktadır; zira birleşik liderlik, disiplinli itaatin, zorluklar karşısında sebatın ve müşterek gaye uğrunda ferdi arzuların dizginlenmesinin hepsi de herhangi bir düzen veya organize hareketin istikrar, ahenk ve devamlılığının rükünlerini teşkil eder; zira itaatten yoksun teşkilatlar ihtilaflar karşısında zayıflar ve tefrika hüküm süren mücadele gücünü ve seyrini yitirir.

İtaat teşkilatların ruhu, birleşik liderlik ahengin merkezi ve sebat başarının sürekliliği için esaslı bir unsurdur; bu ilkelere bağlı kalan her hareket, ihtilaflar ve krizler karşısında birliğini koruma kabiliyeti kazanır; bu sebeple Emirliğin bütün teşekkülleri aslen tek bir emirin liderliğine tabidir ve ona itaatle bağlıdır. İslami liderliğe meşru itaat, dini ve toplumsal nizamın korunmasında son derece büyük bir önem kazanır; ancak bu itaatin sınırları şeriat hükümleriyle mukayyet kalır.

İslami düzende yüce liderlikten sadır olan fermanların, hükümlerin ve yönlendirmelerin önemi yalnızca idari ve teşkilat değerleriyle sınırlı olmayıp bilakis toplumsal nizamın korunması, şeriatın tatbiki, adaletin gerçekleştirilmesi ve kamu maslahatlarının gözetilmesi için de esaslı vasıtalar sayılır. İslam fıkhının bakış açısından, İslam Emirliği’nin önderi ve emirinden sadır olan bütün fermanlar, meşru işlemler ve idari kararlar Kur’an-ı Kerim’e, Nebevi Sünnet’e, şer’i asıllara ve insanların kamu maslahatlarının gözetilmesine dayanır.

Bu askeri ve idari yapının bizzat çerçevesi içinde, Müminlerin Emiri’nden (Allah onu korusun) toplumu ıslah etmek, devlet işlerini tanzim etmek, şer’i değerleri sağlamlaştırmak ve bazı toplumsal problemleri sınırlandırmak gayesiyle fermanlar, vasiyetler ve hükümler sadır olmuştur. Aşağıda, İslam şeriatının apaçık ilkeleriyle bağlantılı olan ve doğru tatbik edildiklerinde toplumun ıslahında ve insanların haklarının korunmasında merkezi bir rol oynayan bir dizi önemli fermanın şer’i esası ve müspet eserleri beyan edilmektedir:

Kadının Şer’i Haklarına Dair Ferman:
H.Ş. 1400 yılı Kavs ayının on ikisinde kadın haklarına dair özel bir ferman sadır olmuştur; bu ferman evlilikte rıza, miras hakkı, dul kadının yeniden evlenme hürriyeti, mehir hakkı ve kadınlara yönelik zorlama ve cebrin önlenmesi meselelerini ihtiva ediyor.
Bunun şer’i önemi şuradadır ki İslam kadına bir mülkiyet veya muamele aracı olarak bakmaz, bilakis onu müstakil şer’i hakların sahibi sayar; nitekim Allah Teala şöyle buyurmuştur: Erkeklere kazandıklarından bir pay, kadınlara da kazandıklarından bir pay vardır “Nisa suresi, 32)

Etki: Bu ferman zorla evliliğin önlenmesi, miras haklarının korunması ve ailevi ihtilafların sınırlandırılması için önemli bir şer’i ve hukuki esas tesis etmektedir.

Arazi Gasbının Önlenmesi ve Arazilerin Geri Alınmasına Dair Fermanlar:

Devlet ve özel arazilerin gasbının önlenmesi ve gasbedilenlerin geri alınmasına dair hukuki tedbirler ve sadır olan fermanlar, toplumsal adaletin en önemli meselelerindendir. İslam şeriatında başkasının malını haksız yere ele geçirmek haramdır; nitekim Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur: Said b. Zeyd’den (Allah ikisinden de razı olsun) rivayet edildiğine göre Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur: “Kim zulmen bir karış araziyi ele geçirirse, Allah kıyamet gününde onu yedi kat yerden boynuna dolayacaktır.” Müttefekun aleyh.
Bu şerif hadis, insanların arazilerinin gasbı ve mülkiyet haklarına tecavüz hususunda, gasbedilen arazi miktarı yalnızca bir karış dahi olsa, şiddetli bir ilahi tehdit ihtiva etmektedir.

Etki: Fetihten bu yana dört (4) milyon ceribden fazla arazi geri alınmıştır; bunun etkileri, gaspçıların arazilere yönelik tecavüzlerinin önlenmesi, hakların mazlumlara iadesi, kamu mallarının korunması ve toplum fertleri arasındaki hukuki ihtilafların sınırlandırılmasında tezahür etmektedir.

Mahpuslara İyi Muamele ve Tutuklamanın Hukuki Esaslarına Dair Hükümler:

Mahpuslara insani ve şer’i muamele, şüphelilerin tutuklanma salahiyetlerinin belirlenmesi ve yargı hükmü olmaksızın ceza verilmesinin önlenmesine dair yönlendirmeler, adalet nizamının temel rükünlerindendir.
İslam, insan değerine ve adalet ilkesine son derece büyük bir önem verir; nitekim Allah Teala şöyle buyurmuştur: “Şüphesiz Allah adaleti ve ihsanı emreder” (Nahl suresi, 90).

Etki: Bu yönlendirme, keyfi cezaların önlenmesi, kazai salahiyetlerin tanzimi, mahpusların haklarının gözetilmesi ve adalet birimlerinin sorumluluklarının açıkça belirlenmesi için esaslı bir temel tesis etmektedir.

Haşhaş ve Uyuşturucu Maddelerin Ekimi Yasağına Dair Hüküm:

İslam Emirliği’nin haşhaş ekimi ile uyuşturucu madde üretimi ve kaçakçılığını önlemek için aldığı tedbirler, toplum sağlığının korunması, genç neslin muhafazası ve uyuşturucunun vahim neticelerinin sınırlandırılması bakımından zikre değer. Bunun şer’i esası nefsin korunması ilkesine dayanır; zira insan hayatının, aklının ve sağlığının korunması İslam şeriatının en önemli maksatlarından birini teşkil eder.

Etki: Bu karar, uyuşturucu üretim ve kullanım oranlarının düşürülmesi, gençlerin korunması ve sağlıklı bir toplum inşası hususunda somut müspet bir eser ihtiva etmektedir. Ancak bu hedefin sürdürülebilir tahkiki, alternatif ziraatların temini, ekonomik destek ve bağımlıların tedavisini gerektirmektedir ki bu saha gerçekliğinde açıkça tezahür etmektedir; zira bağımlılara mesleki eğitim verilmekte ve binlercesi gerekli tedaviyi almış bulunmaktadır.

Emr-i bi’l-Ma’ruf ve Nehy-i ani’l-Münker Kanununa Dair Ferman:

Emr-i bi’l-Ma’ruf ve Nehy-i ani’l-Münker kanunu 10 Temmuz 2024 tarihinde tasdik edilmiş ve aynı ayın otuz birinci gününde Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Bu kanunun ilan edilen gayesi İslami değerleri sağlamlaştırmak, toplumsal münkerleri sınırlandırmak ve ahlaki ıslahın alanını genişletmektir.
Şer’i esası Kur’an-ı Kerim’in şu yönlendirmesine dayanır: “Sizden hayra çağıran, ma’rufu emreden ve münkerden sakındıran bir ümmet bulunsun” (Al-i İmran suresi, 104).

Etki: Bu kanun dini değerlerin yaygınlaştırılması, ahlaki sorumluluğun güçlendirilmesi ve toplumsal münkerlerin önlenmesi için resmi bir çerçeve tesis etmektedir; ancak bu ilkenin doğru tatbiki ilim, hikmet, adalet, tedricilik, insanların kerametinin korunması ve keyfi tasarruflardan kaçınılmasını gerektirir.

Mobil sürümden çık