Güney Asya ile Orta Asya arasındaki bağlantı bölgesinde, geleneksel diplomasi etkisini yitirmeye başlamış, yerini siyasi ve güvenlik unsurlarının hızla değiştiği bir istihbarat ve jeopolitik satranç tahtası almıştır. Uzun bir süre boyunca, Pakistan ordusu İslam Emirliği’ni silahlı faaliyetlerden sorumlu tutan bir tutum benimsemişti. Ancak İslam Emirliği söylemi bugün, suçlamalara yanıt vermekle yetinmeyip, saha verilerine ve teknik imkanlara dayanarak kendi duruşunu ortaya koyduğu yeni bir aşamaya girmiştir.
Tüm bu manzara içinde, Kabil’in terörle mücadele konusundaki yeni söylemi en önemli dönüşüm olarak öne çıkmakta ve bu söylem, Ravalpindi’nin geleneksel duruşunu gerçek bir stratejik açmazla karşı karşıya bırakmaktadır. Uzun yıllardır Pakistan, Pakistan Taliban Hareketi ve diğer silahlı grupların merkezlerinin Afganistan içinde bulunduğunu ve Pakistan’ı hedef alan saldırıların oradan başlatıldığını vurguluyor. Ancak son jeopolitik dönüşümler, İslam Emirliği’ni savunma pozisyonundan çıkarmış ve ona daha güçlü ve etkili bir karşı söylem oluşturma fırsatı sunmuştur.
Kabil artık Afgan topraklarının herhangi bir tarafa karşı kullanıldığı iddialarını reddetmekle yetinmiyor; bunun da ötesine geçerek bölge için en büyük tehdidi oluşturan DAEŞ Horasan (ISIS-KP) örgütünün ana merkezlerinin Afganistan’da değil, Pakistan içinde olduğunu ve bazı iç destek biçimlerinin de onun yayılmasına ve faaliyetlerinin genişlemesine katkıda bulunduğunu gösteriyor. Bu nedenle, bu yeni Afgan söylemi, uluslararası toplum, özellikle Çin, Rusya ve Orta Asya ülkeleri nezdinde artık sadece siyasi bir söylem olarak görünmüyor. Aksine, bir dizi iç güvenlik olgusu ve bunlarla bağlantılı kanıt ve veriler sayesinde güç kazanarak daha da etkili hale geliyor.
Pakistan’ın çeşitli bölgelerinden gelen raporlar, 16 Mayıs 2025’te DAEŞ örgütünün medya sözcüsü Aziz Azzam’ın tutuklandığı haberini, ardından aynı yıl 23 Aralık’ta Türk Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) tarafından gerçekleştirilen ve Muhammed Guran gibi önde gelen bölgesel ve uluslararası liderlerin yakalanmasıyla sonuçlanan gizli operasyon haberlerini ele aldığında, Kabil’in iddiaları uluslararası alanda daha fazla güvenilirlik ve belgelendirilmişlik kazanmaktadır.
Ayrıca, DAEŞ örgütünün Pakistan’ın başkenti İslamabad’da Cuma günü Şii camisine düzenlediği intihar saldırısı ve tanınmış dini şahsiyet Mevlevi Muhammed İdris’e yönelik saldırı, örgütün artık uzak kabile dağlarıyla sınırlı olmadığını, aksine Pakistan şehirleri ve hassas merkezlerinde operasyonel ve lojistik olarak aktif bir ağa sahip olduğunu ve herhangi bir zamanda saldırı gerçekleştirme kabiliyetine sahip olduğunu ortaya koyuyor.
Bu jeopolitik denklemin en çarpıcı ve karmaşık yanı ise, “sınır yönetimi krizi” olarak nitelendirilebilecek çelişkide yatmaktadır. Pakistan ordusu son yıllarda Afganistan sınırı boyunca trilyonlarca rupi harcamış, geniş dikenli tel örgüler kurmuş, gelişmiş elektronik gözetim sistemleri yerleştirmiş ve sınır boyunca on binlerce güvenlik unsurunu konuşlandırmıştır. Bu sıkı güvenlik kontrolü seviyesi altında, bölgesel ve uluslararası aktörler için sahneye güçlü bir şekilde dayatılan büyük bir stratejik çelişki ortaya çıkmıştır.
Eğer Pakistan’ın DAEŞ örgütünün halen Afganistan’dan faaliyet gösterdiği ve bu büyüklükte saldırılar düzenlediği iddiası kabul edilirse bu durum otomatik olarak dikenli tellerin etkinliği, sınır kontrol önlemleri ve ordunun güvenlik yeteneklerinin verimliliği hakkında ciddi soruları gündeme getirir. Bu kadar sıkı gözetim ve güvenlik önlemleri altında, DAEŞ unsurlarının Durand Hattı’nı geçebilmesi, güvenlik yönetimindeki bir başarısızlığa işaret ettiği gibi bölgedeki istihbarat ortamının, suçlamaların üretilmesinde ve siyasi söylemlerin inşasında kullanılabilecek boşluklar oluşturduğu yönündeki başka bir varsayıma da kapı aralamaktadır.
Buna karşılık, eğer Pakistan ordusu sınır yönetimini sıkı, aşılmaz ve tamamen etkili olarak kabul ederse bu durum otomatik olarak İslam Emirliği’nin, DAEŞ örgütünün Pakistan topraklarının kendi içinde, özellikle Hayber-Pahtunhva Eyaleti’ne bağlı kabile bölgelerinde ve Beluçistan’ın çeşitli yerlerinde, fikri, mali ve operasyonel merkezler aracılığıyla aktif bir varlık gösterdiği yönündeki duruşunu güçlendirir. Bu durumda, örgütün herhangi bir sınır ötesi uzantıya ihtiyaç duymadığı ve faaliyetleri için uygun ortamın, Pakistan askeri kurumu içinde tanımlanabilecek potansiyel destek biçimleri nedeniyle Pakistan’ın kendi içinde sağlandığı yönünde başka bir tablo oluşur.
Afganistan ve Pakistan arasındaki söylem savaşının, Pekin ve Moskova tarafından yakından takip edildiğini belirtmek gerekir. Çin için bölgesel güvenlik sadece fikri veya siyasi bir mesele değil, aynı zamanda Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru’nun (CPEC) güvenliğini sağlamak ve Afganistan’daki maden çıkarma projelerine yapılan devasa yatırımları korumak için sonuçlarla bağlantılı pratik bir zorunluluktur. Kabil, DAEŞ ağlarını kendi topraklarında büyük ölçüde kontrol altına almayı başardığını göstermeye çalışırken aynı zamanda Pakistan içindeki olası güvenlik açıklarına dikkat çektiğinde, bu durum Çin’in hesaplamalarında, Pakistan’ın sınır ötesine suçlama yöneltmek yerine, kendi iç güvenlik boşluklarını kendisinin ele alması gerektiği yönündeki kanaati güçlendiriyor.
Bu anlamda, İslam Emirliği’nin benimsediği medya ve istihbarat yaklaşımına göre, Pakistan’ın geleneksel güvenlik söylemi, Ravalpindi’nin stratejik etkisi altındaki İslamabad’ın mevcut kurtarma seçeneklerinin her zamankinden daha dar olduğu bir durumla karşı karşıyadır. Eğer Pakistan, DAEŞ örgütünün Afgan topraklarından faaliyet gösterdiğinde ısrar ederse sınır yönetiminin etkinliği ve övündüğü önlemlerin gücü hakkında ikna edici bir açıklama yapmak zorunda kalır. Eğer örgütün kendi toprakları içindeki varlığını ve faaliyetini kabul ederse kendi güvenlik sistemindeki zafiyeti itiraf etmesi gerekir.
Böylece DAEŞ örgütü, tamamen inkar edilmesi zor olduğu gibi mutlak olarak kabul edilmesi de zor bir meseleye dönüşür ve bu çelişkinin içinden Pakistan’ı zora sokan karmaşık bir stratejik baskı ortaya çıkar. Özetle, bu gerçek, Durand Hattı’nın iki yakasında devam eden gizli rekabetin, sınır çatışmaları ve geleneksel suçlamaların çoktan ötesine geçtiğini, teknoloji, istihbarat ve siyasi söylemlerden oluşan, tüm bölgenin jeopolitik manzarasını yeniden çizebilecek dönüşümleri içinde barındıran iç içe geçmiş derin bir ağa dönüştüğünü ortaya koymaktadır.
Bunun nedeni, Pakistan ordusunun, İslam Emirliği tarafından mağlup edilen DAEŞ örgütüne Pakistan içinde sığınaklar sağlayan ve onu Afganistan’a karşı bir araç olarak kullanan çifte standartlı politikalarında yatmaktadır. Tarihe bakın, ne adil bir intikamdır! İslam Emirliği’ne karşı hazırlanıp kullanılan koz, bugün, ona bel bağlayan tarafı kuşatan ve onu doğrudan sonuçlarıyla yüzleştiren bir yüke dönüşmüştür.
