Amerika Başkanı, geçtiğimiz günlerde Venezuela Devlet Başkanı ve First Lady’sinin güpegündüz saraylarından kaçırılıp kelepçelenmesi ve hapsedilmesi talimatını verdi. Bunun sonucunda Amerikan özel kuvvetleri operasyonlarını gerçekleştirdi, plana uygun olarak onları alıp götürdü ve Washington’a nakletti. Bu, gerçekten de dünyayı sarsan ve küresel bir karışıklığa yol açan bir olaydı; Çin’den Fas’a, Moskova’dan Singapur’a kadar herkes bu olay karşısında hayrete düştü. Bazıları daha az, bazıları daha fazla tepki verdi ancak buna karşın hiçbir taraftan bu olaya uygun bir yanıt gelmedi.
Venezuela Devlet Başkanı ile olan gerilim, Amerikan Başkanı Donald Trump’ın seçilmesinden hemen sonra başlamış olsa da bu gerilim son birkaç aydır daha da karmaşık hale geldi. Bir yüzleşme ve karşılıklı sert suçlamalar bekleniyordu ancak Amerikan birliklerinin hedeflerini son derece kolaylıkla gerçekleştirmesi sürpriz oldu.
Kayda değer bir savaş veya direniş yoktu; sanki gelini ailesinin evinden almaya gitmişler gibiydi. Bunun altında yatan faktörler nelerdir? Şu an için bunu önemsemiyoruz. Şu anda söylenmesi gereken şey: Amerika ve Venezuela’daki durumlar neden bu uçuruma ulaştı? Bu gibi durumlarda genellikle sadece halkın gözünü boyamayı amaçlayan bir açıklama yapılır veya halkın kabulüne uygun hızla bir fikir ortaya atılır. Bu nedenle, Venezuela Devlet Başkanı tutuklanıp götürülür götürülmez Başkan Yardımcısı, Amerika’nın gerçek sorununun Venezuela’nın petrolü olduğu anlamına gelen bir açıklama yaptı; çünkü bu petrol meselesi kolayca halka sızdırılabilir ve duyguları körüklemekte rol oynayabilirdi, bu nedenle ilk fırsatta bu bahane öne sürüldü. Ancak sorun gerçekten petrol mü? Bunun hakkında biraz konuşalım.
Petrol dendiğinde akla hemen Orta Doğu, İran ve Rusya görüntüleri gelir. Ancak gerçek şu ki Venezuela, tüm dünyadaki en zengin petrol ülkesidir. Dolayısıyla, eğer Amerika bu petrolü kendi arzusu doğrultusunda kullanmaya kararlıysa bu beklenmedik bir şey değildir. Birçok gözlemcinin uzun süredir yazıp konuştuğu bir gerçek daha var: Amerika, Orta Doğu’da büyük bir şey yapmaya hazırlanıyor ve bu konudaki niyetleri iyi değil. Ve eğer ilişkilerde gerginlikler ortaya çıkarsa ve Orta Doğu’nun petrol yoluyla baskı yapma seçeneği olursa bu, Amerika için büyük bir sorun olacaktır. Bu nedenle Amerika, bu baskıdan kurtulmasını ve planlarını açık bir sahada uygulamasını sağlayacak bazı önleyici tedbirler almanın gerekli olduğunu düşünüyor ve bu konudaki en büyük engeli, ülkesinin kaynaklarını Amerikan yönetimine teslim etmekte isteksiz olan Venezuela Devlet Başkanı’ydı.
Bazı analistler ise Amerika’nın bu hamleyle İran’a baskı uygulamak istediğini, ona “eğer isyan edersen, sonun böyle komik olacak” diye göz kırptığını düşünüyor ve bu görüşü şu kanıtla destekliyorlar: İran’daki son büyük protestolar, İsrail’in buna açık desteği ve bu gösterilerin arkasında olduğunu açıkça ilan etmesi. Ardından Amerikan Başkanı Donald Trump’ın, eğer İran göstericilere karşı şiddete başvurursa Amerika’nın onları kurtarmak için sahaya gireceğini açıklaması geliyor. Tüm bu iç içe geçmiş iplikler, Amerika’nın artık İran tehlikesini gevşek bırakmadığı, aksine gerekli düzenlemeleri yapmaya başladığı sonucuna götürüyor. İlk aşamada, İran’daki fiili yöneticilere karşı popüler bir nefret oluşturma girişimi var ve nefret doruk noktasına ulaştığında Amerika, Venezuela’ya yaptığından daha sert önlemler alacak.
Ancak dünya çapındaki gözlemcilerin çoğunun hemfikir olduğu ve onlarca yıldır defalarca kanıtlanan nokta ise tarihsel arka plan ve mevcut Amerikan sisteminin yönetimidir. Bunun detayları şöyle: Sosyalist doktrin 1990’lardan itibaren Afganistan’da yenilgiye uğratıldığında ve buna karşılık kapitalist sistemin çiçekleri her yerde açmaya başladığında eski Venezuela Devlet Başkanı Chavez, ölmüş sosyalizmi Venezuela’da canlandırdı ve bunun için elinden gelen her şeyi de yaptı. O zamandan beri Amerika ile anlaşmazlıklar şiddetlenmeye başlamıştı. Chavez bunun bedelini ödedi, halk ayaklanması sonucu yetkileri kısıtlandı ancak popülerliği sayesinde seçimlerle başkanlığı geri aldı ve Amerika yerine Çin ve Rusya ile ilişkilerini güçlendirmeye başladı. Rusya, savunma danışmanlığı ve belki de bazı silahlar sağlama sözü verdi; Çin, petrol alımını ve oradaki altyapıya katılımını teyit etti. Bu durum Amerika’yı hiç memnun etmedi ve bu “çıban”dan (sorundan/engelden) kurtulmak için uygun fırsatı kolluyordu. Amerika, Venezuela ile kara sınırı paylaşmasa ve havadan mesafe yaklaşık iki bin kilometre olsa da kendisini Amerika’nın güneyinde veya kuzeyinde hak sahibi olarak görüyor ve Çin ile Rusya’nın gelişini kendi iç işlerine müdahale olarak değerlendiriyor.
Amerika, dünya çapında herhangi bir ülkenin Çin-Rus bloğuna katılmasını engellemeye çalışıyor ve çabaları geçtiğimiz onlarca yıl boyunca küresel düzeyde ortaya çıkmış durumda. Şimdi, bu bloğun kendi evine sızması başladığında bu hiçbir şekilde onun için kabul edilebilir değildi; ancak konuyu zamanında halletmeyi bekliyordu. 2013 yılında Venezuela Devlet Başkanı Chavez öldü ve yerine yardımcısı Nicolas Maduro geçti ancak politikalar, selefinin belirlediği gibi kaldı. Şimdi, Rusya-Çin bloğu daha da güçlendi. Rusya, Ukrayna’yı pençesine aldı; Çin, Tayvan’ı sıkıştırıyor ve sürekli yakınlarında savaş manevraları yapıyor. Öte yandan İran, Rusya ve Çin’den dostane hediyeler alıyor ve ruhu oradan besleniyor. Tüm bunların ortasında Venezuela gün geçtikçe yaklaşıyor ve Amerika’ya karşı böbürlenme doruk noktasına ulaşıyor.
Bu nedenle Amerika, tehlikeyi evinin üzerinde yağmur yağdırmak üzere olan bir bulut gibi başının üzerinde dolanırken hissettiğinde diğer tüm uluslararası yasaları çiğneyen bu kararlı önlemi aldı; başka hiçbir şey başarılmasa bile evinin kapısını tıklatan gürültü susturulacaktı.
Tüm bu yorumlara ek olarak aynı zamanda anlamlı başka bir şey daha ortaya çıktı: Amerikan Başkan Donald Trump’ın bu olayla ilgili açıklaması. Amerikan Başkan Donald Trump, Venezuela Devlet Başkanı ve eşinin kaçırılma operasyonunu kendisi için büyük bir başarı olarak gördü ve şu cümleyi kurdu: “Afganistan’dan çekilirken yaşadığımız aşağılanmaya bakıldığında Venezuela’da kararlılığımızı ve disiplin ruhumuzu gösterdik.” Trump’ın bu cümlesine oldukça anlamlı bir bakışla bakılıyor; buradan, Amerika’nın denizler ötesindeki milletleri kontrol etmek için çok çalıştığı, eğer orada herhangi bir eksiklik olursa bu eksiklik için yöneticilerimizi ebediyen cezalandıracağımız yorumu çıkarılıyor. Aynı zamanda, her yerin Afganistan olamayacağı ve kimsenin Afganistan olmaya çalışmaması gerektiği, aksi takdirde Venezuela benzeri bir senaryoyla karşılaşabileceği de buradan çıkıyor.
