1971 olayları, Pakistan ordusunun iddia edilen muharebe kabiliyetinin, mesleki yeterliliğinin ve savaş alanı liderliğinin gerçek doğasını gözler önüne serdi. Doğu Pakistan’daki savaş sırasında, çok sayıda üst düzey askeri subay, sorumluluklarını terk ederek yalnızca askeri disiplin ve komuta standartları hakkında ciddi soruları gündeme getirmekle kalmadı, aynı zamanda birliklerinin moraline ve savaş ruhuna da ağır bir darbe vurdu. Tarihi kayıtlar, bazı üst düzey komutanların, ilerleyen bir Hint kuvvetiyle ilgili raporları duyar duymaz komutaları altındaki birlikleri savaş alanında terk edip kendilerinin kaçtıklarına dair sayısız rivayet içermektedir.
Aynı şekilde, 8 Aralık 1971’de, Chandpur bölgesinde bir askeri tümeni komuta eden Tümgeneral Rahim Han, Hint Ordusu henüz resmen saldırı başlatmamış olmasına rağmen tümenini terk etti ve tek başına kaçtı. Keza, 9. Tümen’e bağlı 107. Tugay’ın komutanı Tuğgeneral Muhammed Hayat, Hint tanklarının Jessore savunma hattını yardığını ve ilerlediğini bildiren raporlar aldığında, bilginin doğruluğunu teyit etmek veya sahadaki durumu değerlendirmek yerine, derhal geri çekilme kararı aldı.
Bunun bir sonucu olarak, 6 Aralık 1971’de, stratejik öneme sahip Jessore kalesini terk etti ve tek başına kaçtı. Eylemleri, diğer subaylar ve askerler arasında kafa karışıklığına ve paniğe neden oldu ve onları da düzensiz bir şekilde geri çekilmeye zorladı. Sonuç olarak, Jessore’nin stratejik kalesi, silahları, mühimmatı ve askeri teçhizatıyla birlikte hiçbir etkili direnişle karşılaşmadan Hint Ordusu’nun eline geçti.
39. Tümen’in 53. Tugayı’nın komutanı Tuğgeneral Muhammed Eslem Niyazi de benzer bir davranış sergiledi. 9 Aralık 1971’de, 123 yaralı asker, ağır silahlar, askeri teçhizat ve tüm lojistik malzemeler halen oradayken Laksham kalesinden kaçtı. Bu yaralı birlikler ve askeri kaynaklar korumasız ve komutasız bırakıldı ve Hint Ordusu’nun hiçbir direnişle karşılaşmadan onları kontrol altına almasını sağladı.
Batı Pakistan cephesinde de durum çok farklı değildi. 15. Tümen komutanı Tümgeneral Abid Han, Sialkot bölgesindeki 98 köyü Hint işgali altında bıraktı ve bu bölgelerin savunması için önemli bir direniş gösterilmedi. Benzer şekilde, Ordu’nun 1. Kolordu komutanı Korgeneral İrşad Ahmed Han, Sialkot’un Shakargarh İlçesi’ndeki yaklaşık 500 köyün Hint Ordusu tarafından büyük bir çatışma olmadan kontrol altına alınmasına izin verdi.
Doğu Pakistan’daki Pakistan kuvvetlerinin genel komutanı Korgeneral A. A. K. Niyazi’nin davranışı, yukarıda bahsedilen komutanlarınkinden daha da çarpıcıydı. O zamanlar, Dakka’da savunma pozisyonunda yaklaşık 26.000 asker konuşlanmıştı; bu askerler önemli bir savunma gücü, yeterli silah, mühimmat ve yiyecek stoğuyla destekleniyordu ve şehrin savunma kabiliyeti henüz tamamen tükenmemişti. Ancak, Hint Ordusu’nun bir hafta sonra Dakka’ya saldırı başlatma niyetinde olduğunu bildiren raporlar alınca General Niyazi’nin o kadar telaşlandığı ve sadece Hint yüksek komutanlığına teslim olma isteğini iletmekle kalmayıp, aynı zamanda Mukti Bahini üyelerinin, Hint askeri personelinin ve uluslararası medya temsilcilerinin katıldığı halka açık bir törenle, silahlarını Hint Ordusu komutanı General Jagjit Singh Aurora’nın önünde bizzat bırakmayı kabul ettiği bildiriliyor.
General Niyazi’nin General Aurora’yı karşılamak için bizzat havaalanına gittiği ve emir subayına (ADC) Pakistan birliklerinin Hint komutana resmi bir selam ve askeri onur duruşunda bulunmasını sağlaması talimatını verdiği söyleniyor. Ardından, tarihi teslim töreni 16 Aralık 1971’de, Dakka’daki Race Course Sahası’nda gerçekleşti ve de bu olay dünyanın dört bir yanındaki medya kuruluşları tarafından izlendi ve yayınlandı. Bu süreçte, yaklaşık doksan bin Pakistan askeri personeli ve bağlı personelin yenilgisi ve teslimiyeti uluslararası toplum önünde sergilendi.
Böylece, Müslümanların tarihinde ilk kez, kendilerini Müslüman olarak tanımlayan yaklaşık doksan bin (90.000) silahlı askerin, kafir güçler önünde silahlarını bırakıp teslim olduğu karanlık ve son derece utanç verici bir sayfa açıldı.
