Yardım Vakıfları:
IŞİD isyanını destekleyen finansal aygıt oldukça karmaşık ve çok yönlü bir sistemdir. Grubun kullandığı birçok mekanizma arasında, yardım vakıflarının ve örgütlerin sömürülmesi de önemli bir finansman kaynağı olarak öne çıkmaktadır. IŞİD, operasyonlarını finanse etmek için sistematik olarak insani yardım çerçevesini kötüye kullanmıştır; özellikle de zekat ve sadaka adı altında toplanan bağışlar yoluyla bunu yapmıştır. Örgüt ayrıca internet üzerinden de aldatıcı yollarla bağış toplama kampanyaları başlatmış ve silah ve ekipman için yardım kuruluşlarını kullanmıştır.
Bu finansal altyapıyı ortadan kaldırmak için kuruluşların faaliyetlerini titizlikle izlemek ve bu tür faaliyetlere yardım ettiğinden şüphelenilenlere karşı yasal önlemler uygulamak zorunludur.
Rusya Stratejik Araştırmalar Enstitüsü tarafından yürütülen araştırmaya göre, IŞİD’in finansmanında rol oynayan önemli sayıda kuruluş, Suudi Arabistan ve Katar’dan gelen özel katkılarla hareket etmektedir. Grubun mali destek için hayır kurumlarını nasıl kullandığına dair kritik içgörüler şunlardır:
Hayırsever Platformların Kötüye Kullanımı:
IŞİD, militan operasyonlarına ek olarak, hayırseverlik kisvesi altında sistematik mali manipülasyonlarda bulunmuştur. Bunda iki önemli yöntem öne çıkmaktadır:
1. Zekat ve Sadaka Toplamaları:
Zekat ve sadaka toplama bahanesiyle, grup çeşitli ülkelerdeki bireylerden ve topluluklardan sayısız bağış toplamıştır. Sadece Fransa’da (tespit edilen rakamlara göre) 416 kişi dini bahanelerle IŞİD için bağış toplamaya karışmıştır. Bu fonlar Türkiye ve Lübnan üzerinden Suriye’ye aktarılmıştır.
2. İnternet Üzerinden Bağış Toplama Kampanyaları:
Grup ayrıca yetimleri, dulları, mescid inşası ve benzeri insani çabaları desteklediğini iddia eden çok sayıda internet tabanlı kampanya düzenlemiştir. Gerçekte ise bu gelirleri militanlarına yönlendirmiştir.
Aşağıdaki kuruluşlar ise uluslararası kuruluşlar tarafından direkt olarak IŞİD finansmanıyla bağlantılı olmakla suçlanmıştır:
a. Eid Charity (Katar):
1995 yılında Doha’da kurulan Eid Charity; sağlık, eğitim, insani yardım ve sosyal kalkınma alanlarında faaliyet gösterdiğini iddia eden Katarlı, kâr amacı gütmeyen bir kuruluştur. Ancak kurucusu Abdurrahmân Nuaymi’nin IŞİD’e önemli mali yardım sağladığı belirlenmiştir.
b. İHH – İnsan Hakları,Özgürlükleri ve İnsani Yardım Vakfı (Türkiye):
1992 yılında gönüllüler tarafından kurulan ve 1995 yılında resmen tescillenen İHH; Suriye, Filistin, Somali, Bangladeş, Yemen ve Afrika’nın bazı bölgelerinde birincil yardım kuruluşu olarak çalışan, 130’dan fazla ülkede faaliyet gösteren bir Türk STK’sıdır. Bir IŞİD militanının eşi olarak 2021 yılım mahkemede ifade veren Merve Dündar isimli bir kadın, İHH tarafından dağıtılan yardımların Suriye’de IŞİD kontrolündeki bölgelere ulaştığına belirtmiştir. İHH bu iddiaları kesin bir şekilde reddetmiş ve bu iddiaları itibar zedelemeyi amaçlama çabası olarak atfetmiştir.
c. Nejat Charity Foundation (Afganistan):
İlk olarak 1991 yılında Afgan mülteciler arasındaki uyuşturucu bağımlılığıyla mücadele etmek için Pakistan’ın Peşaver kentinde kurulan bu hükümet dışı ve siyasi olmayan vakıf, daha sonra 2005 yılında merkezini Kabil’e taşımıştır.
Yöneticisi Said Habib Ahmed Han, 2019 yılında IŞİD’in Horasan koluna mali destek sağladığı gerekçesiyle fişlemiş ve yaptırıma uğramıştır. Örgüte bağış toplama, savaşçı toplama ve operasyonel planlama toplantıları düzenleme konusunda yardımcı olmakla suçlanmıştır.
Araştırmalar vakfın Katar, BAE, Irak ve diğer Orta Doğu ülkelerinden hayır kurumu bahanesiyle para topladığını ve bu paraların daha sonra Kabil ve Celalabad’daki ofisleri aracılığıyla IŞİD komutanlarına dağıtıldığını ortaya koymuştur.
IŞİD, dünyanın dört bir yanından önemli miktarda mali destek toplamak için hayır kurumlarını başarıyla kullanmış ve bu destek günümüze kadar devam etmiştir. Bu örgütlerden bazıları fon toplamanın ötesinde, personel, silah ve malzeme transferine yardımcı olarak lojistik rol de üstlenmiştir.
Bu finansal ağı etkili bir şekilde bozmak için hayırseverlik faaliyetlerine sıkı bir denetim uygulanmalı ve IŞİD’in finansmanına ortak olduğu tespit edilen kurumlara karşı yasal işlem başlatılmalıdır.
