-Hariciler, Sıffîn Savaşı’ndan sonra neden isyan ettiler?
Osman’ın (RA) şehadetinin ardından, insanlar Ali’ye (RA) biat ettiğinde, Suriye valisi Muaviye bin Ebî Süfyan, Osman’ın katillerinin teslim edilmesini talep etti ve failler adalete teslim edilene kadar Ali’ye (RA) biat etmeyi reddetti.
Ali (RA) ise, Osman’ın şehadetinden sonra huzursuzluğun önemli ölçüde artması nedeniyle öncelikle tüm şehirler üzerinde otoritesini kurmayı amaçladı. Nitekim katiller genel nüfusla kaynaşmıştı ve bu da onları tespit etmeyi zorlaştırıyordu. Faillerin tek tek tespiti ve İslam hukukuna göre kısas infazı zaman gerektiriyordu. Ancak Muaviye (RA) çok fazla zaman geçerse katillerin dağılıp adaletten kaçabileceği gerekçesiyle bu zamanı vermek istemiyordu.
Her iki tarafın da pozisyonları için kendi gerekçeleri vardı ve bu da sonunda Sıffin Meydanı’nda doğrudan bir çatışmaya yol açtı. Ali (RA) Irak ordusunu komuta ederken, Muaviye de Suriye ordusunu komuta ediyordu.
Savaş sırasında, Muaviye’nin ordusu için yenilgi belirtileri görülmeye başlayıp Ali (RA) zafere yakın göründüğünde, Muaviye (RA) durumdan kurtulmanın bir yolunu bulmak için Amr ibn As’a (RA) danıştı. Amr ibn As ona mızrakların ucuna Kur’an-ı Kerim’in sayfalarının takılıp, Irak ordusunu Kuran’ın hakemliğini kabul etmeye çağırmasını tavsiye etti.
Ali (RA) bu taktik konusunda en başından itibaren dikkatli ve kararlıydı. Bu hareketin gerçek amacının ordusu içinde anlaşmazlık çıkarmak ve Muaviye’nin gücünü yeniden toplaması için zaman kazanmak amaçlı olduğuna inanıyordu. Yoldaşlarını bu isteği kabul etmenin sonuçları konusunda uyardı, ancak ordusu içindeki bir grup savaşı durdurmakta ısrar etti ve Ali’yi (RA) hakem teklifini kabul etmeye zorladı.
Bu grup, daha sonra Hariciler olarak bilinecek kişilerden oluşuyordu. Sonunda Ali’ye (RA) isyan ettiler ve ona “Emir el-Mü’minin” unvanı yerine ismiyle hitap ederek şöyle dediler: “Ey Ali! Allah’ın Kitabı’nın çağrısına cevap ver, yoksa seninle Osman’la yaptığımız gibi başa çıkarız.”
Bu grup Ali’yi (RA) sert bir şekilde tehdit etti ve onu hakemliği kabul etmeye zorladı. Dinin kendilerinden bu eylemi talep ettiğine inanıyorlardı ve Kuran ayetini alıntıladılar:
“Kitaptan bir pay verilenleri görmedin mi? Onlar, anlaşmazlıklarını çözmek için Allâh’ın Kitabına davet ediliyorlar, sonra içlerinden bir grup yüz çevirerek dönüp gidiyor.” (Ali İmran Suresi: 23)
Sonuç olarak, onların ısrarı üzerine hakemlik başlatıldı. Ancak, bu grup daha sonra Ali’yi (RA) hakemlik teklifini kabul ettiği için -teklifi kendileri ona zorla kabul ettirmelerine rağmen- tekfir etti ve İslam’ın ilkelerinden saparak, Ali’ye (RA) isyan etti ve Harici ünvanını kazandı.
